En termos de organización política, un paracaidista era aquela persoa capaz de constituir unha asemblea sen máis medios que o deixarse caer nunha localidade. Ela soa, sen atencións nen colaboracións, comezaba a falar coa xente, a expoñer as súas ideas e a seducir consciencias. Nen sequera se podía considerar unha guerrilla; tratábase dunha soa persoa a súa sorte como se a organización a deixara caer dende un avión coa misión de construir tecido militante. Unha tarefa ardua e lenta que a maioría das veces fracasaba. A esquerda padeceu este drama e, en boa medida, creceu así na clandestinidade. Qué tristeza non poder contar con compañeiros/as!!! A parte de temararia e seductora, a persoa paracaidista, debía posuír a cualidade innata da xenerosidade e do recoñecemento do colaborador. Primeiro porque a súa convicción no proxecto era moito máis estábel e madura; segundo porque o paso realizado por cada membro novo da asemblea era unha mostra de valentía e compromiso.
En toda esta historia (que posúe importantes doses de romanticismo) unha cousa está clara; o paracaidismo non semella un xeito nin eficiente, nin eficaz, nin operativo para desenvolver ningún proxecto de vida e mesmo, en termos bélicos, este tipo de accións son desesperadas e responden a unha última opción. Por exemplo, en paracaídas déixanse caer os paquetes de axuda humanitaria en territorios en conflicto cando non existe outra posibilidade.
Nunca comprendín a fachenda ficticia que rodea a determinadas profesións vinculadas, en esencia, coa creatividade, a artesanía ou a imaxinación. Semella como se a esquizofrenia e a egolatría, coma curmáns lonxanas, actuaran como condimento enaxenador do contexto no que se (sobre)vive. Quero dicir, cando un se enrola nunha tarefa profesional absolutamente fascinante e enriquecedora, dende a posición de protagonista e non se acredita na importancia do equipo, da colaboración e da cooperación (en troques da competición), entón está de antemán condenado ao estrepitoso fracaso. A cobiza histriónica actúa como detonante negativa.
Ademais, a tensión que se xenera neste tipo de carreiras sen límite provoca situacións grotescas de sobre-explotación. De feito, determinadas profesións de sona que hoxe ocupan páxinas nos magazines dos xornais e obteñen premios internacionais non serían comprensibeis sen esa situación abafante de desigualdade (refírome mesmo en termos laborais). Dende o meu punto de vista, nestas aventuras non existe correlación entre a visión externa destas profesións e a situación que acontece portas adentro. Non resulta nada meritorio ofrecer unha imaxe educada e amábel para a esfera pública e logo ser un canalla na habitación conxugal ou cos teus subordinados no obradoiro. A lucidez do artesán radica na xenerosidade de ensinar e recoñecer os esforzos do aprendiz. É o único camiño para consagrarse coma mestre no imaxinario do(s) discípulo(s).
As profesións técnicas vencelladas dalgún xeito á arte como, entre outras, a arquitectura, a xestión cultural e, ultimamente a cociña, están sometidas a presións constantes. Sucede algo similar no endogámico e servil mundo da Universidade e da academia. A competencia é brutal porque só chegan uns poucos ao recoñecemento público (que a simple vista semella o obxectivo fundamental). Porén, non é descoñecido que o arquitecto, o xestor e o cociñeiro –chef- (nestas alturas) non serían o que son socialmente sen contar con verdadeiros exércitos de colaboradores. Atentos aprendices que absorven as ensinanzas con ilusión, esforzo e traballo.
Ao final, o que se a pon a discusión con estas reflexións son as estructuras piramidais e verticais que converten aos colaboradores en vasalos sometidos á constante chantaxe do sistema de competición, alimentado polo escenario simulado das tendencias culturais postmodernas e pola reticente e desconfiada presenza do artesán. A individualización, como concepto perverso, levada ao extremo do ámbito empresarial e profesional.
Ninguén discute aquí que para ser un referente en calquera eido da vida son necesarios de modo combinado traballo, esforzo e talento. A creatividade e a imaxinación constitúen o resultado da fricción das tres anteriores cualidades. Porén, existen mundos máis alá da porta dos nosos despachos e, por suposto, dende o esbozo nun pano até o edificio construído cómpre a colaboración e a aportación dun importante equipo…tanto ou máis que a propia idea. Reparemos senón cantas ideas, propostas e suxerencias fabulosas fican no tinteiro por non existir un equipo de traballo que as desenvolva? O risco de pensar que o mérito dun éxito deste tipo é individual e non colectivo conduce á inacción, ao ostracismo e á indiferencia social.
Tampouco é discutida a patente das ideas nin a autoría da creación. Non é un problema de apropiación indebida, porque cada eslabón da cadea coñece as súas funcións e, polo tanto, as súas atribucións e sería un suicidio para o colaborador pretender extralimitarse no seu papel. Entón, tampouco collen sentimentos de envexa nin descofianza, e moito menos por parte daqueles que ocupan un posto máis alto no escalafón. O heroísmo non é unha condición autodefiníbel nin autoatribuíbel, non se escolle senón que se adquire por concerto social.
Moitos tivemos, nalgún momento e por algún motivo, a mala sorte de ter que iniciar proxectos de modo individual, como paracaidistas (porque non había outro modo de arrancar). A cada tropezo, a cada fracaso sempre botas man dun compañeiro, dunha persoa que asuma o teu traballo como propio…e crédeme que é moi satisfactorio ver como o teu soño é encarnado por outra persoa. Ese constitúe o éxito fundamental máis alá do recoñecemento e a crítica. Cando logras engrasar unha banda -un equipo- e comezan a facer aportacións autónomas ou a actuar con independencia pero xa cuns criterios consolodidados. Iso é ter equipo e ter éxito.
Todos somos aprendices perpetuos e artesáns brillantes ao tempo. O éxito do paracaidista reside no coleitivo. Que ninguén se esqueza.
